Chỉ mới 24 tuổi nhưng Ben Kaufman đã có bề dày thành tích đáng nể trong sự nghiệp kinh doanh. Bước đột phá mới đây nhất của Kaufman là tạo dựng mạng cộng đồng Quirky để khai thác các ý tưởng sáng tạo và biến chúng thành những sản phẩm hái ra tiền.
 |
| Ben Kaufman và sản phẩm mới của Quirky: ổ cắm điện có thể uốn, gập Pivot Power |
Ý tưởng xây dựng một công ty kinh doanh các sản phẩm tiêu dùng trực tuyến với tiêu chí: sản phẩm cho mọi người, do mọi người thiết kế và xây dựng đến với Ben Kaufman hết sức tình cờ. Đó là vào một ngày năm 2005. Kaufman đang đi trên tàu điện ngầm ở thành phố New York. Anh bỗng bắt gặp một cô gái không quen biết đi cùng chuyến tàu đang đeo đôi tai nghe mà anh đã thiết kế trong thời gian làm ở Mophie – công ty chuyên sản xuất phụ kiện cho iPod do Kaufman sáng lập vào đúng ngày anh tốt nghiệp cấp ba. “Cảm giác được nhìn thấy thứ mình phát minh ở ngoài đời thực là cảm giác tuyệt vời nhất” – Kaufman thổ lộ. “Đó chính là lúc tôi thấy mình phải giúp người khác trải nghiệm cảm giác tương tự”.
Bốn năm sau, Kaufman khai trương công ty Quirky.
“Chúng tôi giúp các sáng kiến đến gần hơn với người tiêu dùng” – Kaufman nói khi đưa chúng tôi đi thăm văn phòng công ty ở tầng ba một toà nhà thuộc khu vực bán lẻ nhộn nhịp nhất New York – SoHo.
“99% các ý tưởng sáng tạo chỉ nằm yên một chỗ vì người chủ của chúng thường là thiếu thời gian, tiền bạc hay kỹ năng để có thể biến chúng thành hiện thực”. Mục tiêu của Quirky là thay đổi điều này và xa hơn nữa là trở thành nơi tất cả mọi người tìm đến khi họ muốn có phát minh của riêng mình.
 |
| Ben Kaufman và Switch – sản phẩm dao xếp bỏ túi đa năng do Quirky sáng chế |
Văn phòng của Quirky nhìn khá vui mắt. Nó giống một xưởng thiết kế với đủ các thứ lỉnh kỉnh, từ chiếc bồn tắm và toilet cỡ đại để thử nghiệm sản phẩm cho đến chiếc ấm trà bị cắt banh ra, trong chứa đầy móng tay… Rõ nhất là một chiếc bảng nam châm khổng lồ mô tả quy trình của từng sản phẩm, tiếp đến là những dãy bàn vẽ, những màn hình biểu thị thông tin mới nhất về tình hình tài chính và những chiếc máy tính Apple sành điệu. Nhưng ấn tượng nhất là một chiếc máy in 3-D Bertha đời mới nhất lúc nào cũng hoạt động hết công suất. Để nhét được chiếc máy “hàng khủng” này vào, Quirky phải dỡ một bức tường khu văn phòng và huy động cả cần cẩu nâng nó lên.
Sức mạnh cộng đồngCộng đồng mạng Quirky (gồm 65.000 thành viên, mỗi tháng con số này tăng 20%) là trọng tâm trong nỗ lực của Kaufman nhằm xã hội hóa các phát minh, sáng chế. Mỗi tuần có hàng trăm thành viên trình bày ý tưởng của mình trên mạng Quirky. Trong số đó, không ít ý tưởng đang được xây dựng thành những sản phẩm hữu dụng chưa từng có mặt trên thị trường như bát tự động khuấy không cần thìa có chức năng tỏa hơi nước, bộ lắp ghép lều sử dụng chăn và gối tựa, thảm yoga có khóa dính. Để quá trình phát triển sản phẩm được dễ dàng, các phát minh tiềm năng phải có giá bán lẻ thấp hơn 150 USD và không đòi hỏi tích hợp phần mềm.
 |
| MugStir: thìa có chuôi móc tiện dụng |
Các ý tưởng sau khi được gửi lên sẽ được cộng đồng mạng Quirky (chủ yếu là dân thích sáng tạo, thiết kế sản phẩm, sinh viên, người đã về hưu) bỏ phiếu đánh giá. Mỗi tuần, hai ý tưởng có nhiều phiếu ủng hộ nhất sẽ được chuyển cho nhóm kỹ sư và thiết kế trong công ty nghiên cứu và tạo mẫu. Trong mọi công đoạn, từ thiết kế, chọn màu cho đến đặt tên, xây dựng logo, cộng đồng mạng đều được tham gia đề xuất, đóng góp ý kiến. Những đề xuất hay nhất sẽ được tiếp thu và chủ những đề xuất đó sẽ được hưởng một phần doanh thu khi sản phẩm bán ra thị trường. Nếu một sản phẩm đạt đủ chỉ tiêu về doanh số trong giai đoạn “bán thử”, nó sẽ được Quirky sản xuất hàng loạt.
“Để quy trình đi đúng hướng, bạn phải tìm được đúng người, hỏi được đúng thứ cần hỏi và tìm được đúng thị trường cần tìm” – Jeremy Brown, CEO của công ty tư vấn sáng tạo Sense Worldwide cho biết. Ông cũng nói thêm rằng thành công của Quirky là tạo diễn đàn cho cộng đồng tham gia và thấy thoải mái khi chia sẻ ý tưởng trên mạng.
 |
| Hót rác Broom Groomer với hàng răng giúp gạt hết bụi bặm trên chổi |
“Gặp mặt trực tiếp rất quan trọng, minh bạch cũng rất quan trọng” – Kaufman cho biết. Quirky có cả một bộ phận chuyên phục vụ các nhà sáng chế. Công ty thường xuyên tổ chức các cuộc gặp ảo với cộng đồng mạng của mình, mời họ đăng nhập vào trang web và đặt câu hỏi. Trên YouTube có rất nhiều các đoạn video giới thiệu về tiểu sử của nhà sáng chế, đánh giá ngắn gọn về sản phẩm. Thậm chí, Kaufman còn vào mạng lúc tờ mờ sáng để thông tin về việc Quirky được lên báo New York Times. “Đó là vì chúng tôi muốn mọi người cảm thấy họ trao ý tưởng của mình cho nơi đáng tin cậy chứ không phải những kẻ chỉ nói mà không làm”.
Đúng như Kaufman nói. Ý tưởng làm ra chiếc ổ cắm rời kiểu mắt xích để vừa với mọi phích cắm đến với Jake Zien từ hồi cấp ba nhưng nó bị nhét vào ngăn kéo mãi tới khi Zien phát hiện ra Quirky khi anh học năm thứ ba của trường Thiết kế Rhode Island. Chưa đầy một năm sau, ổ cắm Pivot Power đã ra đời và đang được tung ra bán trên mạng.
 |
| Cloak – sản phẩm 2 trong 1: áo ngoài kiêm chân đế cho Ipad. |
Tuần bán hàng đầu tiên, Zien nhận được tấm chi phiếu 28.000 USD – khá là hời so với 10 USD đã bỏ ra để nộp ý tưởng (nhằm loại bớt những kẻ không nghiêm túc).
Kaufman nhận định: để triển khai ý tưởng sản phẩm nào đó, bạn phải mất khoảng 200.000 USD để xin các loại giấy tờ và làm phiên bản đầu tiên. Trong khi đó, nguy cơ không bán được hàng là rất lớn. Chính vì thế, hầu như mọi người chỉ cất xó các ý tưởng sáng tạo của mình. Nếu họ được một ai đó dẫn đường, chỉ lối – chỉ một lần đầu thôi – rất có thể họ sẽ có cảm hứng để tự mình sáng chế các sản phẩm tiếp theo.
Thủ lĩnh sáng tạoQuirky là công ty thứ ba của Kaufman. Công ty đầu tiên là Mophie – công ty sản xuất ra loại tai nghe đeo cổ sành điệu của iPod. “Lúc ấy tôi là cậu học sinh hư đốn. Chiếc iPod mới ra đời và tôi chỉ muốn tìm cách để nghe nhạc trong giờ học mà không bị thầy giáo phát hiện” – Kaufman thổ lộ. Và thế là cậu thanh niên 18 tuổi lúc bấy giờ thuyết phục bằng được các vị phụ huynh thế chấp lại ngôi nhà để vay 185.000 USD đem sang Trung Quốc tìm một nhà sản xuất nhận làm chiếc tai nghe (sau này đặt tên là Song Sling). Vài tháng sau, Mophie giành giải trình diễn ấn tượng nhất của Macworld. Kaufman quyết định gác lại sự nghiệp học hành để bắt tay làm kinh doanh.
Tại hội chợ Macworld năm 2007, Kaufman qua mặt các đối thủ cạnh tranh khi mở một cuộc thi thiết kế phụ kiện cho iPod trong vòng 72 giờ cho khách thăm quan. Kết quả thu được là Bevy – sản phẩm vỏ đựng iPod kiêm khui bia, kiêm móc đeo chìa khóa. Thành công của sản phẩm cũng như của cuộc thi thôi thúc Kaufman chuyển hướng kinh doanh. Tháng 8/2007, anh bán Mophie và thành lập công ty thứ 2 – Kluster. Tại đây Kaufman dành 2 năm để xây dựng một ứng dụng (sau này dùng Quick là chủ sở hữu) cho phép mọi người tham gia đóng góp ý kiến cho các dự án. Tuy nhiên, khi nhận ra rằng cách làm này có hiệu quả hơn với các sản phẩm tiêu dùng, anh một lần nữa “bẻ lái” và thành lập Quirky.
Làm những điều mình cảm thấy đúng và có ý nghĩa luôn là yếu tố then chốt trong sự nghiệp kinh doanh của Kaufman. “Tôi chỉ muốn tạo ra thứ gì đó để giúp mọi người được thỏa sức sáng tạo mà không phải nếm trải những khó khăn, thách thức tôi đã trải qua với Morphie và Kluster”.
Một trong những khó khăn, thách thức đó là vượt qua những lời chỉ trích, phê phán. “Tôi chẳng được nhận được một lời ủng hộ nào. Ai cũng bảo tôi phải đóng cửa Kluster và tìm một công việc khác vì nền kinh tế đang đi xuống. Tôi buồn mất mấy ngày nhưng không lúc nào có ý nghĩ bỏ cuộc. Khi nghĩ ra cách để chứng tỏ là mình đúng, tôi tiếp tục đứng lên”.
Và Kaufman không chỉ chứng minh những người khác sai. Anh đã tạo ra cả một hướng đi mới trong ngành bán lẻ – đó là huy động sức sáng tạo của chính người tiêu dùng để nâng cao hiệu quả sản xuất.
“Nhiều công ty xài ý tưởng của khách hàng nhưng ít công ty nào đưa một sản phẩm ra thị trường mà có sự tham gia của khách hàng trong mọi công đoạn của chuỗi giá trị” – Frank Piller, giám đốc Tập đoàn Smart Customization thuộc Viện Công nghệ Massachusetts, nhận định.
Quirky là công ty duy nhất thưởng bằng tiền mặt cho những người tham đóng góp ý tưởng mặc dù công ty có không ít đối thủ cạnh tranh. Mức thanh toán là 30% tính trên doanh thu của sản phẩm. Hiện một bộ phận không nhỏ các thành viên của Quirky có thu nhập lên tới hàng vạn đô la nhờ mô hình này.
Bằng cách này không chỉ các thành viên mà Quirky cũng thắng lớn. Công ty giữ bản quyền với tất cả các ý tưởng được duyệt đưa vào triển khai và vì công ty có hàng ngàn khách hàng tiềm năng làm công việc thẩm định trước khi tiến hành công việc nên nguy cơ thất bại là hoàn toàn tránh được. Kaufman cho biết không bao giờ bỏ tiền để sản xuất hàng loạt khi chưa có trong tay một số lượng đơn đặt hàng nhất định. Nêu Kaufman bỏ lỡ cơ hội nào, khách hàng sẽ chỉ ra ngay.
Và sau tất cả những điều này là sự lớn mạnh của công ty về mặt tài chính và nhân sự. Dự kiến Quirky sẽ đạt doanh thu từ 6-10 triệu đô la trong năm nay – đủ để tăng gấp đôi số nhân viên lên 80 người từ giờ đến cuối năm. Vào thời điểm này, công ty đã có được 12,5 triệu đô la trong ngân quỹ của mình.
Giờ thì khó ai có thể tưởng tượng được một công ty vừa làm thiết kế, vừa sản xuất, vừa điều hành một trang web, vừa quản trị một mạng xã hội ở buổi ban đầu chỉvới vỏn vẹn có 3 nhân viên và một văn phòng ở chính căn hộ của Kaufman.
Quyết tâm của Kaufman là tiếp tục duy trì công ty với đúng tôn chỉ của nó. “Việc này rất khó. Tuy nhiên tôi nghĩ nếu bạn chủ đích xây dựng một công ty và nhanh chóng bán nó để kiếm tiền tỷ thì thái độ và văn hóa sẽ khác. Còn mong muốn của tôi là Quirky sống qua nhiều thế kỷ nữa”.
Đội quân tinh nhuệĐầu năm 2011, Kaufman hợp tác với Bed Bath & Beyond – chuỗi cửa hàng đồ gia dụng lớn nhất nước Mỹ – làm một tua đến 9 trường thiết kế hàng đầu ở Mỹ để “rao giảng” về Quirky và lôi kéo các ý tưởng. “Chỉ cần 6-8 tuần, chúng tôi sẽ biến ý tưởng của các bạn thành sản phẩm” -Kaufman tuyên bố chắc nịch khi nói với các sinh viên.
Thành quả của chuyến đi là 350 ý tưởng được gửi tới tấp lên trang web của Quirky, trong đó 3 ý tưởng đang ở giai đoạn bán thử là Sribe – chiếc bàn kiêm giường ngủ; Flat Rack – khung phơi có thể tháo ra làm móc treo quần áo; và một sản phẩm chưa có tên là chiếc gối báo thức không làm mất giấc ngủ những người cùng phòng.
Hợp tác được với Bed Bath & Beyond là cả một bước ngoặt lớn đối với Quirky. Tuy nhiên, mơ ước của Kaufman là một ngày nào đó Quirky sẽ giành được giải thưởng sản phẩm sáng tạo và đạt doanh thu hàng triệu USD. Đối với Kaufman, điều này không hề viển vông vì Quirky có một đội ngũ nhân sự tuyệt vời, gồm những kỹ sư/nhà quản lý hàng đầu như John Jacobsen (được kéo về từ Smart Design), Mike Lacy (người lập trình cho Shutterfly, eMusic.com…), John Lott (cựu chủ tịch của Cerberus Capital Management)
Và đứng đằng sau công ty là một cộng động thành viên hùng hậu, những người khao khát muốn vươn lên làm chủ. Đối với họ, Quirky là con đường ngắn nhất để trở thành doanh nhân: ít rủi ro và thu lợi nhanh.
Và bản thân Quirky cũng đang đi trên con đường ngắn nhất để đến thành công. Kênh Home Shopping Network bắt đầu phát sóng các chương trình quảng cáo sản phẩm của Quirky từ tháng 1 năm nay còn kênh Sundance dành hẳn một thời lượng cho các phóng sự về đội ngũ nhân sự của Quirky và các nhà sáng chế. Các nhà bán lẻ cũng theo dõi sát sao mọi động thái mới của Bed Bath & Beyond để tranh thủ khuân những sản phẩm vừa ra lò về bán kiếm lời.
Giống như bao nhà sáng chế khác, Kaufman luôn có rất nhiều ý tưởng mới. Anh hình dung tương lai của Quirky sẽ là những cửa hàng bán lẻ nơi ai cũng có thể dừng chân và thiết kế một sản phẩm. Anh cũng đang nỗ lực để làm ngành chế tạo ‘nóng’ hơn, và góp phần đưa nó trở lại nước Mỹ.
Nhưng trên hết, Kaufman muốn công ty mình trở thành trung tâm của sự sáng tạo. “Nếu có ai nói ‘tôi có ý tưởng này rất hay’, tôi muốn mọi người nói ‘hay đem nó đến Quirky” – Kaufman chia sẻ.
